فوبیا یا ترس های خاص را چگونه مدیریت کنیم؟

فوبیا یا ترس های خاص را چگونه مدیریت کنیم؟ ، فوبیا یا ترس جز اختلال های اضطرابی می باشد که در آن شخص به طرز نامعقول، مداوم و به شدت از وضعیت خاص یا شی می ترسد. در این نوع اختلال ترسی، حالت هراس به خود می گیرد که باعث می شود شخص همیشه از وضعیت مولد ترس فرار کند. در واقع ترس

یک واکنش طبیعی و مفید است که جنبه حفاظتی دارد و هنگام مواجهه با خطر فعال می‌شود. ولی اختلال فوبیا، ترس شدید، غیرمنطقی و نامتناسب با موقعیت است. برخلاف اضطراب که ممکن است بدون دلیل باشد (البته دلیل ناآگاهانه دارد)، در این اختلال شاید از مکان، موقعیت یا چیز خاصی می ‌ترسید. در این مقاله با فوبیا و ترس های خاص بیشتر آشنا می شویم.


فوبیا یا هراس زدگی چیست؟


فوبیا یا هراس زدگی ترسی غیرواقعی، شدید و طولانی مدت از یک جسم، شخص، حیوان یا موقعیت می باشد. فوبیا نوعی اختلال اضطراب است. شخصی که فوبیا دارد، سعی می کند از چیزی که ترس ایجاد می کند دوری کند یا آن را با اضطراب و پریشانی فراوان تحمل کند. بعضی از فوبیاها بسیار خاص و محدود هستند. برای مثال، یک شخص ممکن است فقط از عنکبوت یا گربه بترسد. در این مورد، شخص با دوری کردن از چیزی که می ترسد، نسبتا بدون اضطراب زندگی می کند. بعضی دیگر از فوبیاها در مکان ها یا موقعیت های گسترده تر دردسرساز می شوند. برای مثال، علائم ترس از ارتفاع می تواند با نگاه کردن به بیرون از پنجره اداره یا با رانندگی روی پل های مرتفع بروز کند. ترس از فضاهای محصور یا تنگناهراسی می تواند با سوار شدن به آسانسور یا استفاده از دستشویی کوچک تشدید شود. افرادی که این فوبیاها را دارند ممکن است نیاز به ایجاد تغییرات چشمگیر در زندگی خود باشند. در موارد شدید، فوبیا ممکن است عامل تعیین کننده اشتغال، محل کار، مسیر رانندگی، فعالیت های اجتماعی و تفریحی یا محیط خانه شخص باشد.


انواع فوبیا


انواع مختلفی از فوبیای خاص بر اساس شیء یا موقعیت وجود دارد. در ادامه با مهمترین آن ها آشنا می شویم:


• فوبیای حیوانات


فوبیای حیوانی رایج ترین نوع فوبیای خاص است. به عنوان مثال می توان به ترس از سگ، پرنده، مار، حشرات یا موش اشاره کرد.

فوبیای حیوانات


• فوبیای موقعیت


این موارد شامل ترس از موقعیت های خاص مانند پرواز با هواپیما، سوار شدن به اتومبیل یا وسائل حمل و نقل عمومی، رانندگی، عبور از روی پل یا تونل و قرار گرفتن در مکان های بسته مانند آسانسور است.

فوبیای موقعیت


• فوبیای عوامل طبیعی


ترس از طوفان، ارتفاع یا آب از جمله موارد ترس از عوامل طبیعی هستند.

فوبیای عوامل طبیعی


• فوبیای خون – آسیب


این موارد شامل ترس از آسیب دیدگی، دیدن خون یا اقدامات پزشکی می باشد. به عنوان مثال دیدن یا آزمایش خون، تزریق آمپول یا عمل جراحی از این دسته فوبیا هستند.

فوبیای خون – آسیب


• فوبیای اجتماعی


نوعی دیگر، ترس و نگرانی شدید در موقعیت های اجتماعی می باشد. این گونه افراد در صورت حضور دیگران نمی توانند فعالیت های خود را انجام دهند. ترس از انتقاد، قضاوت دیگران و مسخره شدن را دارند. چنین افرادی در فعالیت های اجتماعی نظیر سخنرانی ها و فعالیت های گروهی، تلفن جواب دادن در حضور دیگران و بیرون غذا خوردن و ... دوری می کنند.

فوبیای اجتماعی


• هراس های دیگر


اینها شامل ترس از زمین خوردن یا ترس از صداهای بلند است. همچنین ترس از شخصیت های ملبس مانند دلقک ها می تواند برای برخی فوبیا باشد. افراد دارای فوبیا معمولاً بیش از یک هراس خاص دارند.


علائم فوبیا


فوبیاهای کودکی غالبا بین سنین ۵ و ۹ سال رخ داده و معمولا مدت کوتاهی دوام دارند. فوبیاهای با دوام بیشتر بعد از دوران کودکی خصوصا در افراد حدود 20 سال آغاز می شوند. فوبیاهای بزرگسالان معمولا چندین سال طول می کشد و احتمال اینکه به خودی خود رفع شوند، کمتر است. بدون درمان مناسب، فوبیا می تواند خطر انواع دیگر بیماری های روانی خصوصا سایر اختلالات اضطراب، افسردگی و سوء مصرف مواد را افزایش دهد. فوبیا با علائمی بروز می کند. این علائم عبارتند از:
• احساس بیش از اندازه ناراحت کننده و مداوم، ترس یا اضطراب که با جسم، فعالیت یا موقعیت خاصی بروز می کند.
• احساسات یا غیرمنطقی یا نامتناسب با تهدیدات واقعی هستند. برای مثال، هر کسی ممکن است از یک سگ آزاد و تهدید کننده بترسد، اما اکثر افراد از یک سگ آرام، ساکت و تحت کنترل فرار نمی کنند.
• اجتناب و دوری از جسم، فعالیت یا موقعیتی که فوبیا را تشدید می کند. چون افرادی که فوبیا دارند تشخیص می دهند که ترس آنها بیش از اندازه است، اغلب از علائمی که دارند خجالت می کشند. برای جلوگیری از شرم یا علائم اضطراب آنها از موارد تشدید کننده فوبیا دوری می کنند.
• علائم جسمی مرتبط با اضطراب، این علائم می تواند شامل لرزش، تپش قلب، عرق کردن، تنگی نفس، سرگیجه، تهوع یا علائم دیگری باشند که منعکس کننده پاسخ جنگ یا گریز بدن نسبت به خطر هستند. (چنین علائمی ممکن است به تشخیص اختلال وحشت منجر شود).


عوامل موثر در اختلال هراس یا فوبیا چیست ؟


برخی از مطالعات روانشناسی نشان می دهند که هراس به عنوان مکانیسم دفاعی برای تکانه های خطر ناک و نا مقبول می باشد. برخی تحقیقات دیگر نشان می دهد که این اختلال، به دلیل ترس های آموخته شده ای هستند که در گذشته با یادگیری مشاهده ای یا شرطی شدن تجربه شده است. تجربه کردن حوادث نا گوار مانند تصادف، قرار گرفتن در ارتفاع زیاد، گزش از سوی حیوانات و آسیب رسیدن به فرد ممکن است در بروز آن تاثیر داشته باشد. علاوه بر آن عومل ژنتیکی و فیزیولوژیکی نیز در بروز فوبیا تاثیر دارد .


فوبیا یا ترس های خاص را چگونه مدیریت کنیم؟


درمان فوبیا با استفاده از روش‌ های مختلف امکان ‌پذیر می باشد. در جلسات مشاوره کنترل استرس به شما کمک می کند تا بهترین و مناسب ‌ترین روش‌های درمانی را برای خود انتخاب کنید. به کمک مشاور می توانید بر ترس و اضطراب خود غلبه کنید. افراد مبتلا به فوبیا از اجتناب و فرار در مواجهه با ترس‌ هایشان استفاده می ‌کنند. این راهکارهای ناسازگار به درمان اضطراب کمکی نمی‌ کند. زیرا اجتناب از ترس‌ها، خود باعث افزایش نگرانی می‌ شود. بسیاری از درمانگران معتقدند که فرد مبتلا به فوبیا را باید با ترس‌هایش رو به رو کرد. عدم مواجهه با ترس‌ها به بدتر شدن موضوع بروز حملات پانیک و نیاز به درمان پانیک منتهی می ‌شود. در هر کدام از روش‌های درمان که در زیر شرح داده ایم، از تکنیک‌های خاصی برای مقابله با ترس‌ ها استفاده می ‌شود.


1- درمان فوبیا با استفاده از روش‌های شناختی - رفتاری


در درمان شناختی - رفتاری کمک می ‌شود تا از تاثیر نحوه تفکر خود در بروز نشانه ‌های اضطراب آگاه شوید. همچنین به بینش و درک بهتری از مسائلی که عامل هراس و محرک ایجاد فوبیا در شما می باشد، برسید. به این شکل می ‌توانید افکار نادرست خود را اصلاح کنید. در حقیقت روشن می‌ شود که موضوع فوبیا خطری برای شما ندارد. در شناخت درمانی باورها بررسی شده و روی آن‌ها کار می ‌شود. زیرا این باور‌ها باعث ادامه یافتن ترس و اضطراب یا شدت یافتن فوبیا می ‌شوند. از جمله این تکنیک‌ها می‌ توان به بازسازی شناختی، مواجهه درمانی و یادگیری مشاهده ‌ای اشاره کرد.


2- دارو برای درمان فوبیا


در درمان فوبیا از دارو درمانی هم استفاده می ‌شود. در واقع اگر ترس‌ ها خیلی شدید باشند، بهتر است برای درمان فوبیا در کنار مشاور از روانپزشک نیز کمک بگیرید. مصرف داروها همراه با رفتاردرمانی یا درمان شناختی - رفتاری می ‌تواند اثر بخشی بالاتری داشته باشد. داروهای ضد اضطراب مانند بنزودیازپین‌ها، SSRIs ، مهارکننده‌ های مونو آمین اکسیداز و برخی داروهای ضد افسردگی در دارودرمانی فوبیا تجویز می ‌شوند.


3- رفتار درمانی


به منظور شناسایی رفتارهای ناسالم و ایجاد تغییر در رفتارهای ناسازگار، رفتار درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. در رفتار درمانی ابتدا عامل محرک فوبیا شناسایی می ‌شود. سپس میزان ترس شما در ارتباط با موضوع برآورد می‌ شود و با تکنیک‌های خاص پاسخ ترس را از بین می ‌برند. یکی از بهترین شیوه‌ها، رویارویی تدریجی با عامل ترس است. باید توسط متخصص صورت بگیرد. براساس نوع و شدت بیماری زمانی طول می‌ کشد تا به مرور ترس خود را از دست بدهید. رایج ‌ترین تکنیک‌های رفتار درمانی شامل حساسیت زدایی منظم، مواجه سازی با محرک ترسناک به صورت تصویری یا واقعی است.


4- یادگیری مشاهده ‌ای


در این روش، نحوه رویارویی و تعامل یک فرد با عامل فوبیا و موقعیت ترسناک به طور مستقیم یا در فیلم یه شما نشان داده می‌ شود. در نتیجه تشویق می ‌شوید تا با شجاعت بیشتری با موضوع ارتباط برقرار کنید. یک نوع خاص در مدلینگ تراپی، حالتی است که بیمار علاوه بر مشاهده فرد دیگری که رفتاری شجاعانه بدون ترس با موقعیت فوبیک دارد، خود او نیز با موقعیت ترسناک تعامل می‌ کند.


سخن آخر


در این مقاله با فوبیا یا ترس های خاص و راه های درمان آن آشنا شدیم. فوبیا از هر موقعیت، شخص و یا شیء وجود دارد. افرادی که فوبیا دارند باید به متخصص و مشاوره مراجعه کنند. تحت درمان قرار گیرند. تا بتوانند با ترس های خود روبرو شوند.