عوارض قرص ضد بارداری در سلامت زنان

عوارض قرص ضد بارداری در سلامت زنان ، قرص های جلوگیری از بارداری (OCP)، یکی از روش های مطمئن پیشگیری از حاملگی می باشند که توسط بسیاری از خانمها در سرتا سر دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. اکثر خانم هایی که جهت مشاوره روش های جلوگیری از بارداری به متخصص زنان مراجعه می کنند در مورد عوارض

این قرص ها نگران هستند. قرص های ضد بارداری علاوه برآثار مفیدی که دارند ممکن است اثرات جانبی وعوارضی هم داشته باشند که البته در همه افراد اتفاق نمی افتد. در این مقاله با عوارض قرص ضد بارداری برای بانوان آشنا می شویم. با ماه همراه باشید.


قرص های ضد بارداری


قرص ضد بارداری جزو رایج ترین و آسان ترین روش ها برای جلوگیری از بچه دار شدن در بین بانوان می باشد. اگر زمان مصرف این قرص ها منظم باشد، در این حالت فقط به احتمال یک درصد ممکن است بانوان علیرغم مصرف کردن، باردار شوند. در حالت کلی قرص بارداری دارای دو نوع استروژن و پروژسترون می باشد. معمولا قرص های کوچک حاوی هورمون های پروژسترون می باشند.

قرص های ضد بارداری


کاربرد قرص های ضد بارداری چیست؟


با افزایش آگاهی مردم، بارداری‌ های ناخواسته به ندرت رخ می‌ دهد و اغلب افراد از روش‌های مختلف پیشگیری برای این منظور استفاده می ‌کنند. یکی از این روش‌ها که البته بسیار ارزان، راحت و در دسترس می باشد، استفاده از قرص ضد بارداری است. این قرص‌ها به طور موثری از بارداری جلوگیری می ‌کنند. طبق آماری که انجمن متخصصان بهداشت باروری اعلام کرده‌اند، از هر هزار زنی که از این قرص‌ ها به منظور پیشگیری استفاده می ‌کنند فقط یک نفر ممکن است به بارداری ناخواسته مبتلا شود. قرص‌ های جلوگیری از بارداری از طریق ایجاد تغییرات هورمونی اهداف خود را پیش می ‌برند. این قرص‌ ها حاوی استروژن یا پروژسترون ساختگی هستند. یا به صورت قرص‌های ترکیبی که حاوی هر دو نوع هورمون هستند به مصرف می ‌رسند. قرص‌های ترکیبی باید با احتیاط بیشتری مصرف شوند و حتما قبل از مصرف آ‌نها با پزشک مشورت کرد. قرص های ضد بارداری علاوه بر پیشگیری از بارداری در موارد دیگری هم کاربرد دارند. برخی از این کاربردها عبارتند از:
• منظم کردن دوران پریود، درمان پریودهای سنگین و درد های شدید
• درمان آندومتریوز و حاملگی های خارج از رحم
• جلوگیری از PMS(علامت های سندروم پیش از قاعدگی)
• کاهش مبتلا شدن به کیست سینه و تخمدان
• درمان آکنه و هیرسوتیسم (رشد مو در نواحی غیر نرمال و مردانه)
لازم به ذکر است که قرص ‌های پیشگیری از بارداری از انتقال بیماری‌ های مقاربتی جلوگیری نمی ‌کنند.


قرص ‌های ضدبارداری چگونه عمل می‌ کنند؟


قرص ‌های ترکیبی به دو روش عمل می¬‌ کنند. یکی از روش ها این است که مانع تخمک -‌گذاری بدن می¬‌ شوند. به این معنی که تخمدان در هر ماه تخمک آزاد نمی ¬‌کند. روش دیگر، ماد‌ه‌¬¬ مخاطی دهانه¬¬ رحم را سفت ‌¬تر می ‌کند. بطور طبیعی این ماده در اطراف دهانه¬ رحم جریان دارد و به ورود اسپرم داخل رحم کمک می‌¬ کند. در نتیجه رحم می ¬‌تواند تخمک را بارور کند. اما در نتیجه مصرف داروهای ضد بارداری این ماده¬‌ مخاطی محکم شده، مانع رسیدن اسپرم به رحم می‌¬ شود.
قرص‌های پروژسترون به روش‌¬ های مختلفی کار می ¬‌کنند. بطور عمده، ماده‌¬ مخاطی دهانه‌¬ رحم را سفت می ¬‌کنند یا سبب کاهش ضخامت لایه ¬‌ی مخاطی سطحی رحم می‌ شوند. اگر این لایه نازک¬ تر باشد، کاشته شدن تخمک سخت ‌¬تر و مانع از بارداری می¬‌ شود.


انواع قرص ضد بارداری


قرص ‌های ضدبارداری حاوی ترکیبی از هورمون‌ های استروژن و پروژسترون هستند که بدن بصورت طبیعی آنها را تولید می ‌کند. این که کدام قرص برای شما مناسب ‌تر است بستگی به نیاز بدن شما و نظر پزشک شما دارد. قرص های ضد بارداری انواع مختلفی دارند.


• قرص ‌های ترکیبی


قرص های ترکیبی، روزانه به طور خوراکی مصرف می ‌شوند. این نوع قرص‌ ها چرخه قاعدگی شما را با ترکیبی از هورمون ‌های استروژن و پروژسترون تنظیم می‌ کند.


• قرص ‌های با سیکل طولانی


این نوع قرص، قرصی ترکیبی حاوی استروژن و پروژسترون می باشد. چرخه ‌های قاعدگی را طولانی‌ تر می‌ کنند. به عنوان مثال، به جای اینکه این چرخه ۱۲ بار در سال تکرار شود، در این سیکل طولانی‌ مدت هر دوازده هفته یک بار این اتفاق رخ می‌دهد که در نهایت سالی چهار بار این سیکل تکرار می ‌شود.


• قرص‌ های پروژسترون


قرص‌ های مینی ‌پیل، تنها دارای هورمون پروژسترون هستند و همانند قرص‌ های ترکیبی، روزانه به صورت خوراکی مصرف می ‌شوند.


• قرص ‌های با دوز پایین (LD)


این نوع قرص ‌ها هم به صورت ترکیبی و هم به صورت قرص ‌های پروژسترون وجود دارند. قرص‌ های LD دوز کمتری از هورمون ‌ها را شامل می‌ شوند. تاثیر قرص‌ های ال دی همانند قرص‌های با دوز بالاتر (HD) است. تنها تفاوت آن است که این باور وجود دارد که قرص‌ های ال‌ دی عوارض جانبی کمتری دارند.


• قرص‌ های اورژانسی


برخلاف دیگر قرص‌ها، قرص‌های اورژانسی بعد از رابطه جنسی برای جلوگیری از بارداری مصرف می ‌شوند. مصرف این قرص‌ها اغلب به دلیل رابطه ‌ی حفاظت ‌نشده است. انواع مختلفی از قرص‌های اورژانسی نظیر قرص‌ های ترکیبی، پروژسترون و آنتی پروژسترون وجود دارند.


علائم خطر مصرف قرص جلوگیری از بارداری


قرص ضد بارداری علاوه بر فواید و کاربردها، عوارض جدی را بدنبال دارد. ولی اگر هر کدام از علامت‌ های زیر (که نشان‌ دهنده‌ ی یک مشکل جدی است) بروز كند، باید فوراً به بیمارستان مراجعه کنید:
• درد شدید در قسمت بالای شكم
• درد قفسه‌ ی سینه‌، تنگی نفس یا سرفه با خلط خونی
• تورم یا درد شدید در یک پا
• مشكلات چشمی (از دست دادن قدرت بینایی در یک چشم یا کم شدن میدان دید)
• سردرد غيرمعمول (سردرد شدید، ضربانی و یا سردرد متمرکز در یک طرف سر)
• سردرد با علایم اولیه مانند تاری دید یا سفید شدن قسمتی از دید


عوارض قرص بارداری برای بانوان


عوارض جانبی رایج پس از مصرف قرص ‌های ضد بارداری را می توان لکه‌ بینی بین دو قاعدگی، تهوع، حساس ‌شدن سینه ‌ها، سردرد، افزایش وزن، تغییرات خُلقی، تأخیر در عادت ماهیانه، کاهش میل جنسی، ترشح واژن و تغییرات بینایی در هنگام استفاده از لنزهای تماسی می باشند. در اینجا هریک از این عوارض جانبی را بطور کامل بررسی خواهیم کرد:


1- لکه ‌بینی بین دو قاعدگی


تقریبا ۵۰ درصد افرادی که قرص ضد بارداری مصرف می ‌کنند، بین دوره‌ های قاعدگی‌ شان دچار خونریزی واژینال می‌ شوند. این خونریزیِ جزئی که به «لکه ‌بینی» نیز معروف است، اغلب در طی ۳ ماه اول از شروع مصرف قرص ضد بارداری اتفاق می ‌افتد. معمولا این مسئله در بیش از ۹۰ درصد مواقع با مصرف سومین بسته ‌ی قرص برطرف می ‌شود. قرص ضد بارداری تا زمانی که به درستی مصرف شود و هیچ ‌یک از دوزهای آن فراموش نشود، در طول لکه ‌بینی نیز همچنان مؤثر است. افرادی که در حین مصرف قرص‌ های فعال به‌ مدت ۵ روز یا بیشتر خونریزی دارند یا ۳ روز و بیشتر دچار خو‌ریزی شدید می‌ شوند، باید برای مشورت به پزشک و متخصص زنان مراجعه کنند. لکه ‌‌بینی بین قاعدگی ‌ها ممکن است به‌ علت سازگارشدن رحم با پوشش آندومتر نازک‌ تر یا به‌ خاطر عادت‌ کردن بدن به داشتن سطوح متفاوتی از هورمون ‌ها اتفاق بیفتد.

 لکه ‌بینی بین دو قاعدگی


2- تهوع


برخی افراد هنگامی که برای اولین بار قرص ضد بارداری مصرف می‌ کنند، حالت تهوع خفیف پیدا می‌ کنند. اما این حالت معمولا بعد از مدت کوتاهی برطرف می ‌شود. مصرف قرص با غذا یا در هنگام خواب ممکن است به کاهش احتمال تهوع کمک کند. اگر با مصرف قرص ضد بارداری به تهوع مداوم یا شدید دچار می‌ شوید، به پزشک زنان مراجعه کنید.

تهوع


3- حساس‌ شدن سینه ‌ها


قرص‌ های ضد بارداری ممکن است باعث بزرگ ‌شدن یا حساس‌ شدن سینه‌ ها شوند. این عارضه‌ ی جانبی معمولا چند هفته پس از شروع قرص برطرف می ‌شود. اما اگر متوجه شدید در سینه‌‌ خود توده، درد و حساسیت مداوم یا شدید وجود دارد به متخصص زنان مراجعه کنید. کاهش مصرف نمک، کافئین و همچنین پوشیدن سینه ‌بند حمایت ‌کننده (ساپورتیو) می‌ تواند میزان حساسیت سینه ‌ها را کاهش دهد.

حساس شدن سینه ها


4- سردرد


هورمون ‌های جنسی در بروز سردرد و میگرن نقش دارند. قرص‌ هایی با انواع و دوزهای متفاوتی از هورمون ممکن است باعث سردردهای مختلف شوند. برخی تحقیقات نشان داده ‌اند، قرص‌ هایی که حاوی دوزهای پایینی از هورمون‌ ها هستند، به ‌احتمال بسیار کمتری باعث بروز سردرد می‌ شوند. سردردهای ناشی از قرص ‌های ضد بارداری احتمالا به ‌مرور زمان بهبود می ‌یابند. اما اگر در هنگام مصرف این قرص‌ ها به سردردهای شدید یا مداوم دچار شدید، حتما به پزشک زنان مراجعه کنید.

سردرد


5- افزایش وزن


مطالعات بالینی هیچ‌ گونه ارتباط واضحی بین استفاده از قرص‌های ضد بارداری و نوسانات وزنی پیدا نکرده ‌اند. بااین‌ حال بسیاری از افرادی که این قرص‌ها را مصرف می ‌کنند، از احتباس (تجمع غیر طبیعی) مایعات خصوصا در نواحی سینه و باسن شکایت می ‌کنند. سلول‌ های چربی نیز ممکن است تحت ‌تأثیر استروژن موجود در قرص ‌های ضد بارداری قرار گیرند. هرچند این هورمون باعث می ‌شوند، سلول‌های چربی صرفا بزرگ‌ تر شوند و تعداد آنها را افزایش نمی ‌دهد.

افزایش وزن


6- کاهش میل جنسی


هورمون‌ های موجود در قرص‌ های پیشگیری ممکن است بر میل جنسی برخی افراد تأثیر گذارند. بااین‌ حال بسیاری از عوامل دیگر نیز در این امر دخیل می باشند. اگر کاهش میل جنسی شما ادامه ‌دار و آزاردهنده است، حتما دراین‌ مورد با متخصص زنان صحبت کنید. قرص ‌های ضد بارداری در برخی موارد باعث افزایش میل جنسی می ‌شوند. این افزایش میل جنسی ممکن است به‌ علت کاهش علائم دردناک مانند درد شکم در قاعدگی، سندرم پیش از قاعدگی، آندومتریوز و فیبروئیدهای رحم باشد.

کاهش میل جنسی


7- ترشحات واژن


برخی افراد در هنگام مصرف قرص ضد بارداری، تغییراتی در ترشحات واژن مشاهده می ‌کنند. این مسئله ممکن است نمودهای متفاوتی داشته باشد. افزایش یا کاهش میزان رطوبت واژن، تغییر در نوع ترشحات و سایر تغییراتی که ممکن است بر رابطه ‌ی جنسی اثر گذارند. در صورت کاهش رطوبت واژن، استفاده از روان‌ کننده ‌های واژینال به داشتن رابطه ‌ی جنسی راحت‌ تر کمک می ‌کند. معمولا تغییرات در ترشحات واژینال خطرناک نیستند، اما اگر درمورد چنین تغییراتی نگران هستید یا می ‌ترسید دچار عفونت شده باشید، به پزشک و متخصص زنان مراجعه کنید.


8- تأخیر در دوران قاعدگی


بعضی اوقات ممکن است علیرغم استفاده‌ ی درست از قرص‌ های ضد بارداری، عادت ماهیانه به ‌تأخیر بیفتد. عوامل متعددی ازجمله استرس، بیماری، مسافرت و اختلالات هورمونی یا تیروئید می‌ توانند بر این مسئله تأثیر گذارند. اگر در حین مصرف قرص‌ های ضد بارداری، یک دوره‌ ی قاعدگی‌ شما به ‌تأخیر افتاد یا بسیار سبک بود، توصیه می ‌کنیم قبل از شروع بسته‌ ی بعدی قرص، حتما تست بارداری انجام دهید. اگر این روند، بیش از یک دوره ادامه داشت، به پزشک زنان مراجعه کنید.

تاخیر در دوران قاعدگی


9- نوسانات خلقی


به افرادی که سابقه ‌ی افسردگی دارند، توصیه می ‌کنیم این مسئله را با پزشک‌ خود در میان بگذارند. زیرا برخی افراد در هنگام مصرف قرص‌ های ضد بارداری به افسردگی یا سایر تغییرات عاطفی دچار می ‌شوند. اگر در طول استفاده از قرص‌ های ضد بارداری به نوسانات خلقی دچار شدید، به پزشک و متخصص مراجعه کنید.

نوسانات خلقی


سخن آخر


ساده ‌ترین و ارزان ترین روش برای جلوگیری از بارداری، مصرف قرص ضد بارداری می باشد. اما توصیه می‌ شود در صورتی که چند دوره از این قرص‌ ها را استفاده کردید و همچنان قصد جلوگیری از بارداری را داشتید، از سایر روش‌ های پیشگیری استفاده کنید. زیرا قرص های ضد بارداری برای زنان عوارضی را بدنبال دارند. در این مقاله این عوارض را معرفی کردیم. از سایر روش ها می توان دستگاه ‌های داخل رحمی (IUD)، تزریقات ضد بارداری، کاندوم، ایمپلنت‌های ضد بارداری، نوارینگ (حلقه‌ واژنی)، دیافراگم و … را نام برد.