علت سنگ کلیه

سنگ کلیه چیست و چگونه درمان می شود؟ به رسوبات سفت و سخت که به دلیل افزایش میزان غلظت نمک و املاح در ادرار به وجود می آیند در اصطلاح سنگ کلیه می گویند. دلایل مختلفی برای ایجاد این سنگ ها وجود دارد. علاوه بر این، این رسوبات سخت می توانند در جاهای مختلف دستگاه ادرار از مثانه گرفته تا کلیه ها ایجاد شوند. حرکت این سنگ ها معمولاً دردناک است.

در صورت بروز علائم باید سریعاً به متخصص مراجعه شود. اگر وجود این نوع از سنگ ها در بدن به موقع تشخیص داده شود آسیبی به بدن وارد نمی شود. همچنین در افرادی که در معرض ایجاد این رسوبات در کلیه و بدن خود هستند متخصصان اورولوژی روش هایی برای پیشگیری توصیه می نمایند.


علائم سنگ کلیه


بروز سنگ کلیه در بدن دردهای شدیدی به همراه خواهد داشت. البته امکان دارد تا وقتی که سنگ ها به سمت اورتر حرکت نکرده اند علائمی مشاهده نشود. دردهای شدید ناشی از ایجاد سنگ کلیه را کولیک می گویند. این دردها امکان دارد در شکم یا یک سمت از کمر احساس شود. معمولا در آقایان این درد در کشاله ی ران نیز ممکن است احساس شود. دردهای مربوط به سنگ کلیه بسیار شدید اما مقطعی هستند. زمانی که این دردها آغاز می شوند اغلب افراد بسیار بی قرار می شوند.
این سنگ ها همان طور که گفتیم در صورتی که یک جا ثابت باشند علامتی نخواهند داشت. دردها و مشکلات زمانی بروز می کند که سنگ ها شروع به جابه جا شدن می کنند. پس از حرکت به سمت لوله ی متصل به مثانه (میزنای) حرکت خواهند کرد. در این مواقع است که علائم شروع می شوند. به این صورت که فرد ممکن است با برخی یا تمام علائم زیر مواجه شود:
- احساس سوزش در ادرار
- تغییر رنگ ادرار (صورتی، قرمز، قهوه ای)
- احساس بوی بد در ادرار
- احساس تهوع و استفراغ
- احساس نیاز دائم به دفع ادرار
- دردهای شدید و متناوب در پشت و پهلوها و پایین شکم
- تب و لرز
- افزایش تعداد دفعات دفع ادرار
- کاهش میزان حجم ادرار
- مشاهده خون در ادرار

علائم سنگ کلیه


علت سنگ کلیه


همان طور که در بالا اشاره کردیم سنگ های کلیه به دلایل مختلفی می توانند ایجاد شوند. به طور کلی ایجاد سنگ کلیه مربوط به یک دلیل مشخص نیست. عوامل زیادی هستند که می توانند باعث بروز این مشکل در بدن شوند. در صورتی که میزان غلظت برخی از مواد افزایش یابد بلورهایی تشکیل می شود. مثلا افزایش میزان اسید اوریک یا کلسیم در ادرار باعث ایجاد بلورهایی می شود. با افزایش این موارد رسوباتی که به سنگ کلیه معروف هستند تشکیل خواهد شد. به طور عادی در ادرار افراد موادی وجود دارند که جلوی چسبیدن مولکول ها به هم را می گیرند. به این ترتیب از تشکیل بلور جلوگیری می شود. زمانی که میزان این مواد در ادرار انسان کم شود احتمال وقوع مشکل سنگ کلیه افزایش می یابد.
یکی از مهم ترین دلایل بروز مشکل سنگ کلیه تولید کمتر از یک لیتر ادرار به صورت روزانه است. به این صورت می توان گفت که بروز مشکل سنگ کلیه در نوزادان نارس بسیار رایج است. در ایجاد سنگ کلیه سابقه ی خانوادگی نیز می تواند تاثیرگذار باشد. بررسی ها نشان از آن دارد که مردان بیش از زنان دچار این بیماری می شوند. علاوه بر این ها، کمبود آب در بدن، رژیم های غذایی پر پروتئین، چاقی و افزایش وزن، پر کاری های پاراتیروئید، بیماری های التهابی روده، افزایش نمک یا گلوکز، جراحی بای پس معده و... که باعث افزایش جذب کلسیم می شوند می توانند باعث ایجاد سنگ کلیه شوند.

علت سنگ کلیه


تشخیص سنگ کلیه


برای تشخیص این بیماری روش های مختلفی وجود دارد. یکی از رایج ترین این روش ها انجام سونوگرافی می باشد. با انجام سونوگرافی به راحتی می توان وجود سنگ ها را در مثانه، کلیه ها و مجاری ادراری تشخیص داد. با این کار پزشک متخصص می تواند درمان را آغاز نماید. همچنین انجام آزمایش آنالیز ادرار نیز می تواند برای تشخیص وجود سنگ کلیه موثر واقع شود. وجود کریستال هایی مانند کلسیم اگزالات و اوریک اسید می تواند نشان از بروز مشکل سنگ کلیه داشته باشد.


اندازه سنگ کلیه


سنگ های کلیه می توانند اندازه های مختلفی داشته باشند. اندازه ی این سنگ ها به مقدار املاحی که در بدن وارد و انباشته شده بستگی دارد. افزایش میزان این املاح باعث بزرگ تر شدن سنگ های کلیه می شود. در سونوگرافی اندازه ی سنگ ها مشخص می شود. بنابراین پزشک متخصص با تعیین میزان این سنگ ها می تواند راه مناسبی برای درمان و دفع آن ها در پیش گیرد.

اندازه سنگ کلیه


درمان سنگ کلیه


سنگ کلیه تا زمانی که در بدن باشد و از کلیه ها خارج نشود برای انسان خطر دارد. البته جدا شدن این سنگ ها نیز دردهای شدیدی به همراه دارد. بهترین و اصلی ترین راه درمان سنگ کلیه نوشیدن آب و مایعات است. نوشیدن 6 تا 8 لیوان آب در روز به راحتی می تواند سنگ کلیه را درمان نماید.
درمان سنگ کلیه به طور کلی به سه روش درمان خانگی، درمان با دارو و در نهایت جراحی تقسیم می شود.

درمان سنگ کلیه


- درمان خانگی:

این نوع درمان برای سنگ های اندازه ی کوچک استفاده می شود. به این صورت که از مواد غذایی، نوشیدنی ها و دم نوش های متفاوت استفاده می شود. استفاده از این خوراکی ها باعث کم شدن دردهای ناشی از سنگ کلیه می شود. همچنین دفع این سنگ ها را نیز آسان می نماید. اصولا سنگ های کمتر از 1 میلی متر سنگ کوچک و ریز به حساب می آید.


- درمان با دارو:

پژوهش ها نشان می دهند که استفاده از بعضی از داروها به دفع سنگ کلیه کمک می کند. تامسولوزین یکی از رایج ترین این نوع داروها می باشد. فلومکس یا تامسولوزین میزنای را شل می کند. در نتیجه باعث می شود که سنگ های درون کلیه به راحتی بتوانند از آن عبور نمایند. گاهی پیش می آید که فرد بیمار زمانی که منتظر دفع سنگ کلیه می باشد نیاز به استفاده از داروهای مسکن یا ضد تهوع نیز پیدا کند. درمان با دارو برای سنگ های کوچکتر از 5 میلی متر انجام می گیرد.


- درمان با جراحی:

اگر سنگ ها با روش های بالا دفع نشوند، اگر درد ناشی از سنگ های کلیه بیش از حد و توان تحمل فرد بیمار باشد، اگر وجود این سنگ ها در کلیه عملکرد کلیه ها را دچار اختلال کند، و اگر سنگ های کلیه بیش از 6 میلی متر باشند فرد بیمار نیاز به جراحی پیدا می کند.
بیشتر سنگ های کوچک نیاز به روش های درمان تهاجمی ندارند. اگر این سنگ ها باعث ایجاد عفونت یا درد نشوند می توان با درمان های خانگی آن ها را دفع کرد. به طور کلی سنگ های کوچک نیاز به جراحی ندارند. دفع این سنگ ها با نوشیدن آب زیاد، استفاده از مسکن و در نهایت استفاده از قرص دفع امکان پذیر می باشد.
برای دفع و از بین بردن سنگ های بزرگ که اندازه ی آن ها بیشتر از 6 میلی متر است نیاز به جراحی می باشد. این سنگ ها با روش های خانگی یا استفاده از دارو درمان نمی شوند. اندازه ی بزرگ این نوع از سنگ ها مانع عبور آن ها می شود. در نتیجه ممکن است باعث خونریزی، عفونت مجاری ادراری و آسیب های کلیوی شود. در این موارد روش هایی چون استفاده از امواج صوتی برای شکستن سنگ، جراحی برداشت سنگ، استفاده از دوربین (اسکوپ) برای برداشتن سنگ و جراحی غده پاراتیروئید به کار می آیند.
در روش استفاده از امواج صوتی فرایندی به نام سنگ شکنی برون اندامی انجام می شود. به این صورت که پزشک متخصص از این فرایند با امواج شوک یا ESWL برای درمان استفاده می کند. این امواج امواجی صوتی هستند که ارتعاشاتی بسیار قوی ایجاد کرده و سنگ های درون کلیه را به تکه های کوچک تبدیل می کنند. به این صورت تکه های کوچک قابل دفع از طریق مجاری ادراری خواهند بود. مدت زمان این فرایند بین 45 تا 60 دقیقه می باشد و در نهایت ممکن است دردی متوسط در فرد ایجاد نماید. به دلیل این که امکان دارد تحمل این درد برای تمام افراد میسر نباشد در زمان انجام فرایند ممکن است از آرام بخش یا بیهوشی خفیف استفاده شود. در کل ESWL ممکن است باعث ایجاد خون در ادرار، خونریزی در اطراف کلیه ها، کبودی روی شکم یا کمر شود. علاوه بر این گاهی ممکن است در زمان عبور تکه های سنگ از مجاری ادرار فرد دچار ناراحتی شود.
در روش جراحی برداشت سنگ های کلیه با روش PCNL سوراخی به اندازه ی 2 سانتی متر در پهلو ایجاد می شود. به این صورت دیگر نیازی به شکافتن شکم فرد بیمار نخواهد بود. سنگ را از سوراخ ایجاد شده خارج می نمایند. نفرولیتوتومی از راه پوست فرایندی است که در آن با استفاده از دوربین ها و ابزارهایی سنگ کلیه برداشته می شود. به این صورت که یک برش کوچک در کمر بیمار ایجاد می شود. در این جراحی بیمار را بیهوش می کنند و یک تا دو روز در بیمارستان نگه می دارند.
از جراحی بعدی که با استفاده از یک دوربین (اسکوپ) سنگ برداشته می شود متخصصان برای برداشتن سنگ های کوچک تر استفاده می کنند. به این صورت که در میزنای یا کلیه لوله ای باریک وارد می کنند. این لوله مجهز به دوربین (یورتروسکوپ) و نور می باشد. این لوله از میزراه و مثانه وارد شده و در نهایت به میزنای می رسد. زمانی که جای سنگ مشخص شد ابزارهای خاصی سنگ را گرفته و به قطعه های کوچکتری می شکنند. این قطعات به راحتی از طریق مجاری ادراری قابل دفع خواهند بود. پس از آن متخصص لوله ای کوچک (استنت) را برای تسریع بهبودی و کاهش تورم وارد میزنای می کند. در زمان انجام این کار بیمار نیاز به بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی خواهد داشت.
گاهی سنگ هایی که در کلیه ایجاد می شوند از فسفات کلسیم به وجود می آیند. به این صورت که با فعالیت بیش از اندازه ی غده های پاراتیروئید در گوشه های غده ی تیروئید فسفات کلسیم زیادی تولید می شود. غده ی تیروئید زیر سیب گلوی انسان قرار دارد. زمانی که غده های چهار گوشه ی آن بیش از حد هورمون پاراتیروئیدی تولید می کنند (هیپرپاراتیروئیدیسم) کلسیم بیش از اندازه بالا می رود. در نهایت باعث ایجاد سنگ هایی در کلیه خواهد شد. در این موارد از روش جراحی غده پاراتیروئید استفاده می شود. در کل درمان سنگ های کلیه به مدت زمان بروز آن، وخامت و نوع سنگ ها بستگی دارد. در صورت ایجاد سنگ های کلیوی باید سریعاً با متخصص ارتباط برقرار شود.

جراحی سنگ کلیه


سخن پایانی


یکی از حساس ترین اعضای بدن کلیه ها می باشند. گاهی ممکن است رسوباتی وارد این عضو شود و در آنجا باقی مانده و در اصطلاح سنگ کلیه را ایجاد نماید. این اختلال با دردهایی همراه است که بسته به نوع و اندازه ی سنگ ها متغیر می باشد. در صورت بروز علائم وجود سنگ در کلیه ها باید سریعا به متخصص مراجعه نمایید. در این مقاله سعی شد تا علل و علائم بروز این مشکل و روش های متداول درمان انواع سنگ ها بیان شود.