روانشناس بالینی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

روانشناس بالینی چیست و چه کاربردهایی دارد؟ ، تقریبا در دوران کودکی اکثر افراد به دلایل متعدد، موانعی در منحنی رشد به سوی بلوغ عاطفی وجود داشته است. اگر در دوران کودکی رفتار والدین همراه با مهربانی بوده و با حساسیت و از روی عشق از فرزندان مراقبت کرده باشند،

باز هم نمی توان دوران کودکی بدون آسیب عمیق روانی را سپری نمود. چیزی که می ‌توان آن را آسیب آغازین نام نهاد. بنابراین می توانیم به این نتیجه برسیم که همه افراد نیاز به روان درمانی و روانشناسی دارند. اما هنوز در مراجعه به مشاوره و روانشناسی کوتاهی هایی صورت می ‌گیرد. با توجه به اینکه در حوزه سلامت روان، بسیاری از شاخه ‌ها به ‌وجود آمدند که هر کدام مربوط به موضوع خاصی از سلامت روان می ‌شوند، در این مقاله به شاخه‌‌ای از علوم روان و روان شناسی یعنی روانشناسی بالینی می پردازیم.


روانشناس بالینی چیست؟


به شاخه ای از علم روانشناسی که به تشخیص، بررسی و درمان کلیه ی بیماری ها و ناسازگاری های رفتاری و روانی می پردازد، روانشناسی بالینی می گویند. همچنین به مراقبت های مداوم و پیوسته ای در جهت حفظ بهداشت روانی و رفتاری افراد جامعه می پردازد. روانشناس بالینی از آسیب های شدید روحی و روانی پیشگیری می کند، چون بسیاری از نابهنجاری های روحی و روانی ریشه بالینی دارند. درواقع علمی است که کمک می کند بیماری های روحی مانند اختلالات خلقی و شخصیتی، آشفتگی های شناختی، مشکلات روانشناختی توسط گفتگو و مشاوره درمان شود. اینگونه به بهزیستی افراد کمک می کند. یک روانشناس بالینی روش های مختلفی را جهت درمان اختلالات روحی و روانی به کار می گیرد. این روش های مختلف می توانند روان درمانی شناختی، درمان شناختی رفتاری، گروه درمانی، نوروفیدبک، طرحواره درمانی، ورزش، کتاب درمانی و ... باشند. درنهایت با توجه به نوع مشکل اگر لازم و ضروری باشد روانشناس بالینی با توجه به آمادگی و شناختی که به تمام بیماری های خلقی و شخصیتی دارد، مراجع را به روانپزشک ارجاع می دهد. بعنوان مثال، افسردگی جزو اختلالات خلقی می باشد که بسته به شدت آن گاهی با مشاوره درمان می شود و گاهی باید توسط دارو درمانی کنترل شود.

روانشناس بالینی چیست؟


چه زمانی باید به روانشناس بالینی مراجعه کنیم؟


به طور کلی وقتی افراد دچار مشکلات رفتاری مانند ناسازگاری های فکری، رفتاری و عاطفی می شوند، به روانشناس بالینی مراجعه می کنند. یا زمانی که با تحمل فشار و ناراحتی های زیاد، زندگی عادی آنها دچار اختلال می شود باید به یک روانشناس بالینی مراجعه کنند. روانشناسی بالینی در درمان افسردگی، اضطراب و وسواس بسیار کمک کننده خواهد بود. همچنین براب درمان، روش های متفاوتی را در نظر می گیرد.


وظیفه و کاربرد اصلی روانشناس بالینی


وظیفه اصلی روانشناسی بالینی، ارزیابی و تشخیص مشکل، نوع مسئله و اختلال در افراد می باشد. ممکن است گاهی افراد دچار چندین نوع اختلال روحی و روانی باشند، چون برخی مشکلات روحی زمینه ساز و مسبب اختلالات شخصیتی دیگر می باشند.


کاربردهای دیگر روانشناس بالینی


بعضی از روانشناسان بالینی ممکن است روی یکی از این رشته ها تمرکز کنند یا چندین مورد از این خدمات را ارائه دهند. به عنوان مثال، شخصی ممکن است به طور مستقیم با بیمارانی که به دلیل اختلالات روانشناختی در بیمارستان بستری شده اند کار کند. در حالی که یک مطب خصوصی درمانی نیز دارد که خدمات سرپایی کوتاه و بلند مدت را به کسانی که برای مقابله با پریشانی روانشناختی نیاز به کمک دارند، ارائه می دهد. برخی از وظایف این روانشناسان عبارتند از:
• ارزیابی و تشخیص اختلالات روانشناختی مانند شرایط پزشکی
• درمان اختلالات روانشناختی، از جمله اعتیاد به مواد مخدر و الکل
• ارائه شهادت در تنظیمات قانونی
• تدریس، اغلب در سطح دانشگاه
• انجام تحقیقات
• ایجاد و اجرای برنامه هایی برای درمان و پیشگیری از مشکلات اجتماعی


رویکردهای روانشناسی بالینی


روانشناسان بالینی که به عنوان روان درمانگر در حوزه روانشناسی کار می کنند، معمولاً هنگام کار با بیمار از روش های مختلف درمانی استفاده می کنند. در حالی که برخی از پزشکان بر روی چشم انداز درمانی بسیار خاصی تمرکز دارند، بسیاری از مواردی که به عنوان رویکرد التقاطی نامیده می شود، استفاده می کنند. این شامل استفاده از روش های مختلف نظری برای تهیه بهترین برنامه درمانی برای هر بیمار خاص است.


1- رویکرد روان پویایی


این دیدگاه در اثر کار فروید شکل گرفت. او معتقد بود که ذهن ناخودآگاه نقش مهمی در رفتار انسان دارد. روانشناسانی که از درمان روانکاوی استفاده می کنند ممکن است از روش هایی مانند ارتباط آزاد برای بررسی انگیزه های اساسی و ناخودآگاه بیمار استفاده کنند.


2- دیدگاه شناختی رفتاری


این رویکرد در روانشناسی بالینی از مکاتب فکری رفتاری و شناختی شکل گرفته است. روانشناسان بالینی با استفاده از این دیدگاه نحوه تعامل احساسات، رفتارها و افکار بیمار را بررسی می کنند. درمان شناختی رفتاری (CBT) اغلب برای تغییر افکار و رفتارهایی است که به پریشانی روانشناختی کمک می کنند.


3- دیدگاه انسان گرایانه


این رویکرد ناشی از کار اندیشمندان اومانیستی مانند آبراهام مزلو و کارل راجرز می باشد. این دیدگاه با دید کلی تری به بیمار نگاه می کند و مواردی از قبیل خود واقعی سازی را متمرکز می کند .


چهار اصل روانشناسی بالینی


1- ارزیابی و تشخیص: ارزشیابی تشخیصی یک اصل است که باید قبل از مشخص شدن روش درمان مشخص شود.
2- مشورت: روانشناسی یک رشته ای با هزاران رشته تخصصی می باشد. برای درمان باید تیمی متشکل از متخصصین با رشته های تخصصی مختلف در مورد آن موضوع باهم به بحث و مشاوره بپردازند.
3- امور اجرایی: هیچ کاری بدون مطالعه و تحقیق صورت نمی گیرد. روانشناسی بالینی هم برای خود امور اجرایی دارد.
4- پیشگیری: از بروز مشکلات و ناراحتی هایی که ممکن است در آینده به وجود بیاید، روانشناس بالینی پیشگیری می کند. در این صورت درمان سریع تر صورت می گیرد.


فعالیت های روانشناس بالینی


فعالیت های روانشناسی بالینی بسیار گسترده می باشد که برخی از آن ها به شرح زیر هستند:


1- فردی


مشاوره فردی زمانی صورت می گیرد که با حضور مشاور و مراجع در جلسه درمان به اوضاع، احوال و ناراحتی های بالینی مراجع در هر زمینه ای می تواند باشد، پرداخته شده و این مسائل مورد بررسی قرار می گیرند.


2- گروهی


بسیاری افراد هستند که مشکلات مشابهی دارند. روانشناس بالینی می تواند با آگاه شدن از این مشکلات و قبول مراجعان، یک گروه تشکیل داده و مشاوره را با گروه دنبال کنند.


3- خانواده درمانی


مشاوره خانواده زمانی صورت می گیرد که برای حل مشکل تغییر نگرش و رفتار، به حضور همه اعضای خانواده نیاز باشد.


4- شناخت درمانی


روانشناس و مشاوره در این روش به فرد کمک می کنند که از افکار و احساسات منفی خود آگاهی پیدا کند. همچنین آنها را کنترل کنند. پس از شناسایی و کنترل این افکار و احساسات، شروع به تغییر این افکار و احساسات می کنند. در نهایت رفتار اصلاح شده و احساسات مثبت جایگزین آن‌ ها می ‌شوند.


5- طرحواره درمانی


به طور کلی طرحواره درمانی به صورت ریشه‌ ای و عمقی به حل مشکلات و درمان اختلالات می‌ پردازد. طرحواره ها، الگوهایی هستند که در کودکی شکل می‌ گیرند.


6- مواجهه درمانی


مواجهه درمانی یکی از فنون روانشناسی در درمان انواع ترس، فوبیا و وسواس است. برای مثال فردی که از گربه می ‌ترسد، ابتدا با تصویر سازی ذهنی او را آماده رو به رو شدن با گربه می کنند. سپس عکس‌ های گربه را به اون نشان می‌ دهند و در مرحله بعد عروسک گربه را می‌ آورند و این کار تا لمس گربه واقعی ادامه می‌ یابد. مشاور با تکنیک هایی که انجام می دهد رفته رفته ترس فرد را از بین می ‌برد.


7- بازی درمانی


برای درمان اختلالات رفتاری کودکان، بهترین روش استفاده از روش بازی درمانی و قصه درمانی می باشد. زیرا برای کودکان به دلیل سن کم شان، گفتگو درمانی تاثیر کم تری بر روی آن ها می گذارد و باید با روش هایی که متناسب با سن آن ها می باشند، درمان صورت بگیرد.


8- روان درمانی به صورت تلفنی و آنلاین


در هر زمانی که فرد به هر دلیلی نتواند در جلسات حضوری مشاوره حاضر شود، می تواند از مشاوره تلفنی و آنلاین کمک بگیرد که مزیت های زیادی مانند صرفه جویی در وقت، انرژی و هزینه را دارد.


سخن آخر


در این مقاله سعی بر این کردیم تا شما را با روانشناسی بالینی و کاربدهایش آشنا کنیم. در واقع روانشناسی بالینی رشته ای از روانشناسی می باشد که به بررسی اختلالات روانی و درمان آنها با دید عمیق تر و ریشه دار تری می پردازد. شکل ارائه خدمات مشاوره ای به صورت حضوری، آنلاین (صوتی یا تصویری) و تلفنی می باشد.