بهترین روش های تنبیه کودکان

بهترین روش های تنبیه کودکان ، تربیت صحیح کودک از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از شیوه های تربیتی فرزندان در خانواده ها، روش تنبیه می باشد. البته باید توجه داشت که زمانی تنبیه می تواند نتیجه مطلوب در پی داشته باشد که با روش های صحیح انجام شود. اما بسیاری از خانواده ها در این زمینه آگاهی کافی را ندارند و در ارتباط با فرزندان خود دچار مشکل می شوند.

در هر خانواده ای یکسری قوانین و ارزش های اخلاقی وجود دارد که پدر و مادر به آن پایبند هستند. آنها تلاش می کنند تا فرزندانشان هم این قواعد و اصول را رعایت نمایند. پدر و مادرها برای تربیت فرزندان خود و پایبندی آنها به این اصول از روش های تشویق و تنبیه استفاده می کنند. این روش ها نقش مهمی در تغییر رفتار فرزندان ایفا می کنند. البته باید توجه داشت که اگر از روش نادرستی برای تربیت فرزند استفاده شود، می تواند اثرات مخربی به دنبال داشته باشد. باید گفت که والدین در شکل گیری رفتارها و مهارت های کودکان خود تاثیرگذار هستند. گاهی اوقات، آنها برای اصلاح یا جایگزینی رفتارهای نادرست فرزند خود از روش تنبیه استفاده می کنند. البته باید بتوانند رفتارهای خود را کنترل نمایند و مراقب بهداشت روانی کودک خود باشند.

بهترین روش های تنبیه کودکان

تنبیه چیست؟

تنبیه به عنوان یک شوک جسمی یا روانی شناخته می شود تا کودک را متوجه کار نادرست خود کند. به این ترتیب تنبیه باعث می شود تا کودک متوجه عواقب کارش شود. در واقع تنبیه ، نوعی هشدار به کودک در ارتباط با کار نادرست وی است. هشداری که به شکل های نگاه خشم آلود، بی اعتنایی، توبیخ، محروم کردن از کارها و چیزهای مورد علاقه، کتک زدن و ... بروز می کند.

نقش تنبیه در تربیت کودک

بسیاری از والدین برای تغییر رفتار فرزندان خود و حذف یا کاهش رفتارهای بد او از روش تنبیه استفاده می کنند. دو شکل از تنبیه وجود دارد که شامل تنبیه مثبت و منفی می شوند. برای استفاده درست از این روش ها می توانید از یک مشاور کودک کمک بگیرید.

انواع تنبیه

1- تنبیه مثبت کودک :

عنوان مثبت به معنی خوب بودن این روش نیست بلکه در این روش، والدین از یک عامل ناخوشایند برای کاهش رفتار بد کودک استفاده می کنند. از جمله این رفتارها می توان به کتک زدن یا داد زدن اشاره کرد. والدین با این واکنش می خواهند کودک به رفتار بد خود ادامه ندهد.

انواع تنبیه مثبت

* تنبیه بدنی :

این نوع تنبیه به هیچ وجه توصیه نمی شود. والدینی که از این روش استفاده می کنند باید بدانند که تنبیه بدنی روش تربیتی مناسبی نیست و ممکن است آثار بدی به دنبال داشته باشد.

تنبیه بدنی

* تنبیه غیر بدنی :

این روش فقط در زمانی توصیه می شود که روش های تشویقی نتیجه مثبتی به همراه نداشته باشند. در واقع می توان به عنوان آخرین راهکار تربیتی از آن استفاده کرد.

آثار مخرب تنبیه بدنی

- اضطراب : اگر والدین برای تربیت فرزند خود از تنبیه بدنی استفاده کنند، در وی اضطراب ایجاد می شود. این امر می تواند باعث بروز اختلالات روانی در کودک شود.
- کاهش اعتماد به نفس : زمانی که پدر و مادر دائما برای تربیت فرزند خود از تنبیه بدنی استفاده می کنند، کودک به تدریج در عملکرد خود دچار ضعف می شود و نمی تواند کارهایش را انجام دهد. این امر بر روحیه وی تاثیر می گذارد و احساس بی کفایتی می کند. کودک در این حالت دیگر شهامتی برای انجام کارهای بزرگ نخواهد داشت.
- احساس ضعف و حقارت : والدین باید بدانند که با تنبیه بدنی کودک، شخصیت او را تحقیر می کنند. با گذشت زمان، کودک عزت نفس خود را از دست می دهد و احساس بی ارزشی می کند. این مسئله زمینه ساز انجام هر کار خلافی می شود.
- ایجاد روحیه زورگویی : کودکی که تنبیه بدنی می شود یاد می گیرد که می تواند برای رسیدن به اهداف و خواسته های خود، دیگران را کتک بزند. به این ترتیب اقدام به زورگویی می کند.
- دروغ گویی : بسیاری از کودکان برای فرار از تنبیه بدنی دروغ می گویند. با تکرار این مسئله، کودک تبدیل به یک فردی می شود که برای رسیدن به اهداف خود و فرار از مسئولیت به راحتی دروغ می گوید. او به عنوان یک راه فرار به این قضیه نگاه می کند.
- ایجاد حس کینه و دشمنی : پدر و مادرهایی که به صورت مداوم از تنبیه بدنی برای تربیت کودکان خود استفاده می کنند، موجب ایجاد حس کینه در او می شوند. کودکان زیر 5 سال کاملا متوجه معنا و هدف تنبیه نیستند. به همین علت برداشت آنها از تنبیه، دشمنی و عدم امنیت است.

آثار مخرب تنبیه بدنی

انواع تنبیه غیر بدنی

- تهدید : بسیاری از والدین برای تنبیه کودک، او را تهدید می کنند. باید به این نکته توجه نمود که تهدید نباید در مورد جدایی، طرد و مرگ باشد. کودک باید مطمئن باشد که در هر شرایطی پدر و مادر از او حمایت می کنند. بنابراین در زمان استفاده از این روش، به ظرفیت، توان، سن، روحیه، احساسات و عواطف کودک توجه نمایند.
- سرزنش : برخی از والدین برای تنبیه کودک، او را سرزنش می کنند. به این ترتیب که نسبت به کار نادرست وی از یک نگاه عادی یا معنادار استفاده می کنند. گاهی اوقات هم پیامدهای رفتار نادرست کودک را بازگو می کنند. اگر در سرزنش کودک زیاده روی شود می تواند احساس گناه شدیدی در وی ایجاد کند.
- قهر کردن : والدینی که با فرزندان خود قهر می کنند، نوعی حس عدم اطمینان در آنها ایجاد می کنند. کودک در این شرایط احساس می کند که پدر و مادر دیگر او را دوست ندارند. علاوه بر این باعث می شود تا کودک به این باور برسد که تنهاست. این امر به رابطه والدین و کودک آسیب وارد می کند. برای تربیت کودک سعی کنید رابطه خود با او را حفظ نمایید.

2- تنبیه منفی کودک :

این تنبیه با نام محرومیت (محروم کردن) شناخته می شود. در این روش تربیتی، کودک را از چیزی که به آن علاقه دارد محروم می کنند. برای مثال برای تنبیه کودک، او را از دیدن تلویزیون یا رفتن به پارک محروم می کنند. البته ممکن است تاثیر این روش برای مدت کوتاهی باقی بماند و به اندازه کافی اثر بخش نباشد.

تنبیه کودک 8 ساله

شرایط تنبیه کودک

والدین باید توجه داشته باشند که زمان و مکان تنبیه اهمیت فراوانی دارد. تنبیه نادرست می تواند آثار بدی بر کودک بگذارد. بنابراین باید شرایط تنبیه (زمان، مکان، مقدار، نوع و سن) در نظر گرفته شود. بهتر است والدین زمانی از روش های تنبیه استفاده نمایند که روش های تشویق نتیجه مطلوبی در پی نداشته باشند.

نکات مهم در تنبیه کودک

- تنبیه کودک نباید با مداخله شخص دیگری صورت گیرد. برای مثال زمانی که کودک رفتار نادرستی انجام داده و مادر خود را اذیت کرده است، مادر نباید با شکایت از پدر بخواهد که کودک را تنبیه کند. معمولا در این شرایط، پدر برای راضی کردن مادر و ادب کردن کودک، او را تنبیه می کند. در این حالت، تنبیه شکلی انتقام جویانه پیدا می کند و روابط خانوادگی جبهه بندی می شود.
- هدف والدین از تنبیه باید اصلاح رفتارهای بد کودک باشد. در غیر این صورت نتایج تنبیه به صورت پیامدهای منفی بروز می کند. در برخی موارد روش نادرست تنبیه باعث فرار کودکان و نوجوانان از خانه می شود.
- والدین باید در زمان تنبیه از فرزند خود بخواهند که به جای رفتار بد خود یک رفتار مناسب انجام دهد. داشتن یک رفتار جایگزین تاثیر مثبتی در اصلاح رفتار بد کودک دارد.
- هرگز نباید تنبیه کودک در جمع صورت بگیرد. با تنبیه در جمع، عزت نفس او از بین می رود و احساس حقارت می کند.
- روش تنبیه کودک را با توجه به میزان اشتباه، سن و روحیه وی انتخاب کنید. همواره به این موضوع توجه داشته باشید که کودکان با هم تفاوت دارند. برای تنبیه ، کودک را از موضوعاتی که به آنها علاقه دارد محروم کنید.

از چه تنبیه هایی نباید استفاده کرد؟

برخی از تنبیه ها باعث ایجاد اختلالات و آسیب های فراوانی می شوند و والدین باید از انجام آنها خودداری کنند. از آن جمله می توان به کتک زدن کودک، تنبیه او با سس تند و فلفل، تنبیه با قاشق داغ و یا دوش آب سرد اشاره کرد.


بهترین روش های تنبیه کودکان

1- بی اعتنایی به کودک :

والدین می توانند برای تنبیه کودک از این روش استفاده کنند. زمانی کودک رفتار نادرستی انجام می دهد، والدین می توانند به او بی اعتنایی کنند. این امر تاثیر زیادی در روحیه کودک می گذارد و او را مجبور می کند تا از رفتار خود دست بردارد. بی اعتنایی نباید طولانی باشد. در غیر این صورت نتایج منفی به دنبال خواهد داشت. برای اثر گذاری این روش نباید در هر امر جزئی از آن استفاده کرد.

2- محرومیت موقتی :

این روش یک جایگزین مناسب برای تنبیه بدنی است. زمانی که کودک رفتار نادرستی انجام می دهد، می توانید او را از کارهای مورد علاقه اش محروم کنید. در زمان استفاده از این روش دلیل محرومیت را برای کودک توضیح دهید. علاوه بر این، محل اخراج، مدت تنبیه و میزان مقاومت کودک را نیز در نظر بگیرید.

3- عصبانی شدن :

در مواردی که کودکان لجبازی می کنند، والدین می توانند با قاطعیت و عصبانی شدن، مقاومت کودک را از بین ببرند.

بهترین روش های تنبیه کودکان

4- به کار گیری پیامدهای مناسب :

در این روش، کودک با پیامدهای کار نادرست خود مواجه می شود. برای مثال اگر دیر برای خوردن غذا حضور پیدا کند، باید غذای سرد بخورد. در صورت دست زدن به گاز، دست او می سوزد. البته در برخی موارد نتایج پیامدها خطرناک خواهد بود. والدین باید در این موارد احتیاط کنند.

5- عدم رفع مسئولیت از کودک :

اگر کودک کار بدی انجام داد، او را تنبیه کنید اما اجازه فرار از مسئولیت را به او ندهید. اگر در زمان جمع کردن اسباب بازی او را تنبیه کردید بعد از پایان تنبیه از او بخواهید تا اسباب بازی هایش را جمع کند. در غیر این صورت او یاد می گیرد که برای فرار از مسئولیت (جمع کردن اسباب بازی) می تواند کار بدی انجام دهد و در زمان تنبیه مشغول استراحت شود.

6- اصلاح رفتار اشتباه :

برخی از والدین برای تنبیه کودک خود او را به اتاق تنهایی می فرستند. این روش برای تربیت کودک مناسب است. در مواقعی که کودک روی فرش چیزی ریخته می توانید به او دستمال بدهید تا آن را تمیز کند. اگر بلد نیست شما می توانید روش درست تمیز کردن را به او آموزش دهید.

7- تمرین رفتارهای مثبت :

در زمانی که کودک رفتار نادرستی انجام می دهد از او بخواهید تا کار خود را اصلاح کند. اگر دیوار را نقاشی کرد از او بخواهید تا علاوه بر تمیز کردن دیوار، قسمت های دیگر را نیز تمیز کند.

8- فرستادن کودک به اتاق تنهایی :

برخی از پدر و مادرها برای تنبیه کودک خود، به جای داد زدن، تهدید کردن، کتک زدن و ... از او می خواهند تا به اتاق تنهایی برود و به کارهای نادرست خود فکر کند. در این حالت کودک برای مدتی از جمع خارج می شود و از علایق خود محروم می گردد. دقت داشته باشید که منظور از اتاق تنهایی، اتاق تاریک نیست.

فرستادن کودک به اتاق تنهایی

استفاده از روش های نادرست تنبیه چه آثاری در پی خواهد داشت؟

والدینی که برای تربیت فرزندان خود از روش های نادرست استفاده می کنند، استقلال کودک را از بین می برند. در این حالت، مهارت های اجتماعی کودک کاهش می یابد و همواره احساس تنهایی و بی ارزشی می کند. از دیگر آثار آن افزایش رفتارهای تهاجمی، از بین رفتن خلاقیت و هوش هیجانی کودک، کاهش اعتماد به نفس، احساس نا امنی و ترس از جامعه می باشد. ضمن اینکه کودک همواره دچار غم و اندوه و اضطراب می شود. ممکن است باعث ایجاد ناهنجاری های اجتماعی مانند سرقت، خرابکاری و ... شود.

سخن پایانی

طبیعتا هر پدر و مادری دوست دارد تا فرزندی سالم و مودب را تحویل جامعه دهد. برای تربیت فرزند خود از روش های مختلفی استفاده می کنند. البته برخی از والدین آگاهی کافی را در مورد استفاده از روش های درست تنبیه ندارند. در این مقاله اطلاعاتی درباره روش های درست تنبیه کودکان در اختیار شما قرار دادیم . برای آشنایی با بهترین روش های تنبیه و تشویق کودکان و تربیت آنها می توانید از مشاور کودک کمک بگیرید.